Ikkinchi jahon urushi

Article in other languages:

• Tweede_Wêreldoorlog
• Zweiter_Weltkrieg
• Segunda_Guerra_Mundial
• Ōðru_Ƿoruldgūþ
• الحرب_العالمية_الثانية
• الحرب_العالميه_التانيه
• Segunda_Guerra_Mundial
• İkinci_dünya_müharibəsi
• Икенсе_донъя_һуғышы
• Zwoata_Wötkriag
• Другая_сусветная_вайна
• Втора_световна_война
• Wol_Wo_Tu
• দ্বিতীয়_বিশ্বযুদ্ধ
• Eil_Brezel-bed
• Drugi_svjetski_rat
• Segona_Guerra_Mundial
• Ikaduhang_Gubat_Kalibotanon
• Seconda_Guerra_Mundiale
• Ekinci_Cian_cenki
• Druhá_světová_válka
• Иккĕмĕш_Тĕнче_вăрçи
• Yr_Ail_Ryfel_Byd
• 2._verdenskrig
• Zweiter_Weltkrieg
• Druga_swětowa_wójna
• Β΄_Παγκόσμιος_Πόλεμος
• Secånda_guèra_mundièl
• World_War_II
• Dua_mondmilito
• Segunda_Guerra_Mundial
• Teine_maailmasõda
• Bigarren_Mundu_Gerra
• II_Guerra_Mundial
• جنگ_جهانی_دوم
• Toinen_maailmansota
• Seinni_heimsbardagi
• Seconde_Guerre_mondiale
• Seconde_vuere_mondiâl
• Twadde_Wrâldkriich
• An_Dara_Cogadh_Domhanda
• 第二次世界大戰
• An_Dàrna_Cogadh
• Segunda_Guerra_Mundial
• Mokõiha_Ñorairõ_Guasu
• બીજું_વિશ્વ_યુદ્ધ
• Yn_Nah_Chaggey_Dowanagh
• Thi-ngi-chhṳ_Sṳ-kie_Thai-chan
• מלחמת_העולם_השנייה
• द्वितीय_विश्वयुद्ध
• World_War_II
• Drugi_svjetski_rat
• Második_világháború
• Երկրորդ_Համաշխարհային_Պատերազմ
• Secunde_Guerra_Mundial
• Perang_Dunia_II
• Duesma_mondo-milito
• Seinni_heimsstyrjöldin
• Seconda_guerra_mondiale
• 第二次世界大戦
• 2moi_ke_terdi_nunjamna
• Perang_Donya_II
• მეორე_მსოფლიო_ომი
• Екінші_Дүниежүзілік_соғыс
• ಎರಡನೇ_ಮಹಾಯುದ್ಧ
• 제2차_세계_대전
• Zweide_Weltkresch
• Şerê_cîhanî_yê_duyemîn
• Bellum_Orbis_Terrarum_II
• Zweete_Weltkrich
• Twiede_Wereldoorlog
• Segónda_guèra_mondiàl
• Antrasis_pasaulinis_karas
• Otrais_pasaules_karš
• Втора_светска_војна
• രണ്ടാം_ലോകമഹായുദ്ധം
• Дэлхийн_хоёрдугаар_дайн
• दुसरे_महायुद्ध
• Perang_Dunia_Kedua
• It-Tieni_Gwerra_Dinjija
• Segunda_Guerra_Mundial
• ဒုတိယ_ကမ္ဘာစစ်
• Īyāōyo_in_Cemānāhuac_Inic_Ōme
• Tweete_Weltkrieg
• द्वितीय_विश्वयुद्ध
• Tweede_Wereldoorlog
• Den_andre_verdskrigen
• Andre_verdenskrig
• Naaki_góneʼ_yéigo_daʼhojoogą́ą́ʼ
• Segonda_Guèrra_Mondiala
• Дыккаг_дунеон_хæст
• Segundo_Guera_Mundial
• II_wojna_światowa
• دوجی_جنگ_عظیم
• Segunda_Guerra_Mundial
• Iskay_ñiqin_pachantin_maqanakuy
• Segunda_Guerra_mundiala
• Al_Doilea_Război_Mondial
• Вторая_мировая_война
• Secunna_guerra_munniali
• Nubbi_máilbmesoahti
• Drugi_svetski_rat
• World_War_II
• Druhá_svetová_vojna
• Druga_svetovna_vojna
• Lufta_e_Dytë_Botërore
• Други_светски_рат
• Twäide_Waareldkriech
• Andra_världskriget
• Vita_Kuu_ya_Pili_ya_Dunia
• II_wojna_śwjatowo
• இரண்டாம்_உலகப்_போர்
• రెండవ_ప్రపంచ_యుద్ధం
• สงครามโลกครั้งที่สอง
• Ikalawang_Digmaang_Pandaigdig
• II._Dünya_Savaşı
• Икенче_дөнья_сугышы
• Друга_світова_війна
• دوسری_جنگ_عظیم
• Seconda_guera_mondiałe
• Chiến_tranh_thế_giới_thứ_hai
• Twiddn_Weireldôorloge
• Deujhinme_guere_daegnrece
• Ikaduha_nga_Gyera_Pankalibutan
• Ñaareelu_Xareb_Àdduna
• 第二次世界大战
• צווייטער_וועלט_קריג
• Ogun_Àgbáyé_Ẹlẹ́ẹ̀kejì
• 第二次世界大战

Ikkinchi jahon urushi
Tepadan soat mili boʻylab: Ittifoq qoʻshinlari "D Kuni" Normandiyada tushirilmoqdalar, Qizil armiya askarlari Reyxstag ustida Gʻalaba bayrogʻini koʻtarmoqdalar, Osventsim konsentratsion lagerining darvozasi, Stalingrad jangdan soʻng, Xirosima va Nagasakining atom bombardirovkalari, 1936-yil Nurnbergdagi fashistlar marshi.
Sana 1 sentabr 1939 — 2 sentabr 1945 Joy Yevropa, Sharqiy va Janubi-Sharqiy Osiyo, Shimoliy, Shimoli-sharqiy va Gʻarbiy Afrika, Yaqin Sharq, Atlantika, Hind va Tinch okeanlari, Oʻrta Yer boʻyi. Sabab Koʻpchilik davlatlarning siyosati; Versal-Vashington tizimining oqibatlari. Natija Ittifoqchilar gʻalabasi. BMTning tashkil topishi. SSSR kuchli davlatga aylanadi. Dunyo turli xil ijtimoiy-siyosiy tizimli ikki lager - sotsialistik va kapitalistik lagerlarga boʻlinib ketadi. Sovuq urush boshlanadi.
Raqiblar
Aksilhitler ittifoqi: SSSR AQSh Buyuk Britaniya Fransiya Xitoy Polsha Avstraliya Kanada Yugoslaviya Yangi Zelandiya va boshqalar	Hitler ittifoqi: Olmoniya Italiya Yaponiya Vengriya Finlandiya Ruminiya Bolgariya Slovakiya Xorvatiya Tailand va boshqalar
Qoʻmondonlar
Iosif Vissarionovich Stalin Franklin Delano Roosevelt † Winston Churchill Charles de Gaulle Chan Kayshi Edward Rydz-Śmigły † John Curtin William Lion McCensy King Pyotr II Kargeorgiyevich Michael Joseph Savage †	Adolf Hitler † Benito Mussolini † imperator Syova Horthy Miklós Risto Heikki Ion Antonescu Boris III † Jozef Tiso † Anton Pavelich Ananda Maxidol
Harbiy yoʻqotishlar
Harbiylar: 17 mln.dan kam boʻlmagan yoʻqotishlar [1] [2] [3] [4] [5] Fuqaro shaxslar: 33 mln[manba kerak] Umumiy halok boʻlganlar soni: 50 mln[manba kerak]	Harbiylar: 8 mln[manba kerak] Fuqaro shaxslar: 4 mln[manba kerak] Umumiy halok boʻlganlar soni: 12 mln[manba kerak]

Ikkinchi jahon urushi (1939 — 1945) — buyuk mamlakatlar — Angliya, Fransiya, Sovet Ittifoqi, Olmoniya, Italiya, Yaponiya va boshqa davlatlar oʻrtasida Birinchi jahon urushidan soʻng, 1919 — 1922 yillari taʼsir doirasini kengaytirish va chegaralarni qayta koʻrib chiqish maqsadida kelib chiqqan qurolli ziddiyatlar (urushlar) majmuasi. Keyinchalik bu dunyodagi ikki harbiy-siyosiy ittifoqlarning ziddiyatiga aylanadi va insoniyat tarixidagi eng yirik urush boʻladi. Ikkinchi jahon urushida dunyo aholisining 80% dan ortigʻi yashagan 61 ta davlat qatnashdi (ulardan 37 tasi harbiy harakatlarda ishtirok etdi). Harbiy harakatlar 40 ta davlat hududlarini qamradi. Har xil baholarga koʻra 50 dan 70 mlngacha kishi vafot etgan.

Qatnashchilar

Asosiy maqola: Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari.

Ikkinchi jahon urushida 61 ta davlat qatnashgan (47 tasi aksihitler ittifoqining tarafida va 14 tasi Oʻq mamlakatlari tarafida). Ulardan ayrimlari faol harbiy harakatlarni olib borishardi, boshqalari oʻz ittifoqdoshlariga oziq-ovqat yetkazib berardi, koʻpchilik esa urushda faqat nominal holda ishtirok ishtirok etardilar.

Aksihitler ittifoqiga quyidagilar kirardilar: SSSR (1941-yildan), AQSh (1941-yil, 7-dekabrdan), Buyuk Britaniya, Fransiya, Xitoy, Polsha, Avstraliya, Kanada, Yugoslaviya, Niderlandlar, Norvegiya, Yangi Zelandiya, Janubiy Afrika Ittifoqi, Chexoslovakiya, Belgiya, Yunoniston, Habashiston, Daniya, Braziliya, Meksika, Moʻgʻuliston, Lyuksemburg, Nepal, Panama, Argentina, Chili, Kuba, Peru, Gvatemala, Kolumbiya, Kosta-Rika, Dominikan respublikasi, Albaniya, Gonduras, Salvador, Gaiti, Paragvay, Ekvador, San-Marino, Turkiya, Urugvay, Venesuela, Livan, Saudiya Arabistoni, Nikaragua, Liberoya, Boliviya. Urush davrida ularga fashist blokidan chiqqan bir necha davlat qoʻshildi: Eron (1941-yildan), Iroq (1943-yildan), Italiya (1943-yildan), Ruminiya (1944-yildan), Bolgariya (1944-yildan), Vengriya (1945-yili), Finlandiya (1945-yili).

Boshqa tarafdan urushda Oʻq davlatlari: Olmoniya, Italiya (1943-yilgacha), Yaponiya, Finlandiya (1944-yilgacha), Bolgariya (1944-yilgacha), Ruminiya (1944-yilgacha), Vengriya (1945-yilgacha), Slovakiya, Tailand (Siam), Iroq (1941-yilgacha), Iroq (1941-yilgacha), Manchjou-Go, Xorvatiya, Serbiya. Bosib olingan mamlakatlar hududida fashist ittifoqiga qoʻshilgan marionetkaviy davlatlar yaratilar edi: Vishi Fransiyasi, Salo respublikasi, Albaniya, Chernogoriya, Ichki Moʻgʻuliston, Birma, Fillipinlar, Vyetnam, Kambodja, Laos. Shuningdek, Olmoniya va Yaponiya tarafida qarshilik koʻrsatayotgan tarafning fuqarolaridan yaratilgan koʻpgina kollaboratsion qoʻshinlar jang qilardi: ROA, RONA, SSning xorijiy diviziyalari (rus, ukrain, eston, latish, dat, belgiyalik, fransuz, alban), "Ozod Hindiston". Shuningdek, Oʻq davlatlari qurolli kuchlari tarkibida rasman neytral qolayotgan davlatlarning ixtiyoriy kuchlari bor edi: Ispaniya (Havorang diviziya), Shvetsiya va Portugaliya.

Hududlar

Barcha harbiy harakatlarni 5ta harbiy harakatlar teatriga boʻlish mumkin.

• Gʻarbiy Yevropa teatri: Gʻarbiy Olmoniya, Daniya, Norvegiya, Belgiya, Lyuksemburg, Niderlandlar, Fransiya, Buyuk Britaniya (aviabombardimonlar), Atlantika, AQSh va Kanadaning Atlantika qirgʻogʻidagi shaharlar (aviabombardimonlar).
• Sharqiy Yevropa teatri: SSSR (gʻarbiy qismi), Polsha, Finlandiya, Shimoliy Norvegiya, Chexoslovakiya, Ruminiya, Vengriya, Bolgariya, Yugoslaviya, Avstriya (sharqiy qismi), Sharqiy Olmoniya, Barensev dengizi, Boltiq dengizi, Qora dengiz.
• Oʻrta Yer dengizi teatri: Yugoslaviya, Yunoniston, Albaniya, Italiya, Oʻrta Yer dengizi orollari (Malta, Kipr va b.), Misr, Liviya, Fransiya Shimoliy Afrikasi, Suriya, Livan, Iroq, Eron, Oʻrta Yer dengizi.
• Afrika teatri: Habashiston, Italiya Somalisi, Britaniya Somalisi, Keniya, Sudan, Fransiya Shimoliy Afrikasi, Fransiya Ekvatorial Afrikasi, Madagaskar.
• Tinch okeani teatri: Xitoy (sharqiy va shimoli-sharqiy qismi), Quriya, Yaponiya, Janubiy Saxalin, Kuril orollari, Aleut orollari, Moʻgʻuliston, Gonkong, Fransiya Hindixitoyi, Birma, Andaman orollari, Malayya, Singapur, Saravak, Gollandiya Hindistoni, Sabax, Bruney, Yangi Gvineya, Papua, Sulaymon orollari, Fillipinlar, Avstraliya (aviabombardimonlar), Gavayi orollari, Guam, Ueyk, Miduey, Marian orollari, Karolin orollari, Marshall orollari, Gilbert orollari, Tinch okeanining koʻpgina mayda orollari, Tinch okeanining kattagina qismi, Hind okeani.

Urushning birinchi davri (sentabr 1939 — iyun 1941)

Polshaga bostirib kirilishi

Asosiy maqola: Vermaxtning Polsha kampaniyasi (1939).

Polsha uchun janglar davomida polyak harbiylari. 1939-yil, sentabr

Glayvitsdagi radiostansiya

Bromberg vayronasi

Quroldoshlar

Hukmronlik doiralarini bo'lib olish

1939-yil, 23-may kuni Hitler kabinetida yuqori lavozimli ofitserlar ishtirokida majlis bo'lib o'tadi. Bunda Polsha muammosi G'arb bilan ziddiyatga aylanishi mumkinligi qayd etiladi. Olmoniya tashqi siyosatining birinchi vazifasi sifatida Sharqqa qarab o'z hukmronlik doirasini yoyish, oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta'minlanishni kafolatlash va Sharq tomonidan tahdidni bartaraf etish qo'yiladi. Polsha qulay vaziyat tug'ilishi bilan bosib olinishi shart bo'ladi.

31-avgust kuni Olmoniya matbuoti "… payshanba kuni soat tahminan 20 larda Glayvitsdagi radiostansiya binosi polyaklar bilan bosib olindi." deya xabar beradi.
1-sentabr soat 4:45 da Dansigga do'stlik tashrifi bilan buyurgan "Shlezvig-Golshteyn" nemis o'quv kemasi Vesterplyattdagi Polsha harbiy tuzilmalariga qarata o'q ochadi. Ikki jahon urushi boshlanadi. ^[6]

1-sentabr kuni harbiylar formasini kiygan Hitler Reyxstagda nutq so'zladi. Polshaga bo'lgan bosqinni oqlash uchun Hitler Glayvitsdagi mojaroni sabab qiladi. Bunda u Polshaga ittifoqdosh bo'lgan Angliya va Fransiyaga bilan to'qnashuvga uchramaslik uchun iloji boricha "urush" atamasini ishlatmaslikka urinadi. U chiqargan buyruqda faqatgina Polsha zo'ravonligiga nisbatan ko'rilgan "faol himoya" haqida yozilgan edi.
Shu kunning o'zida Angliya va Fransiya urush e'lon qilish tahdidi ostida nemis qo'shinlarining Polsha hududidan zudlik bilan chiqarilishini talab qiladilar. Fashist Mussolini polyak muammosini tinchlik bilan hal etish uchun konferensiya chaqirishni taklif qiladi. Lekin Hitler buni rad etadi.^[7]

1-sentabr kuni Sovet Ittifoqida umumbashar harbiy chaqiriq e'lon qilindi. Bunda chaqiriq yoshi 21 dan 19 yoshgacha, ayrim turkumlar uchun esa 18 yoshgacha tushiriladi. Ushbu qonun chiqarilishi bilan kuchga kiradi. Qisqa muddat ichida armiyaning son jihatdan tarkibi 5 million kishiga yetadi, bu umumiy aholi sonining 3% ini tashkil etadi.

1939-yil 1-sentabrda Olmoniya qurolli kuchlari Polshaga bostirib kiradilar. Jangda Olmoniya tarafida yana Slovakiya qo'shinlari ham ishtirok etadi.

3-sentabr soat 9 da Angliya, soat 12:20 da esa Fransiya hamda Avstraliya va Yangi Zelandiya Olmoniyaga qarshi urush e'lon qiladilar. Bir necha kun ichida ular qatoriga Kanada, Nyufaundlend, Janubiy Afrika Ittifoqi va Nepal qo'shiladi. Ikkinchi jahon urushi shu tariqa boshlanadi.

3-sentabr kuni Versal shartnomasiga ko'ra Polsha tarkibiga o'tgan Sharqiy Prussiya shahri Brombergda ushbu urush tarixidagi millat ko'rsatkichi bo'yicha eng dastlabki ommaviy qirg'in boshlanadi. Aholining 3/4 qismi nemislardan iborat bo'lgan shaharda 1100 kishi polyaklar tomonidan qirg'in qilinadi. Bu mojaro ushbu oy ichida davom etgan vayronagalarchiliklardan eng so'nggisi edi. ^[8]

Nemis qo'shinlarining hujumi reja asosida borayotgan edi. Polsha kuchlari nemis tanklari va luftvaffesiga nisbatan juda kuchsiz edi.

5-sentabr kuni AQSh va Yaponiya Yevropa urushida o'zining betaraf ekanligini e'lon qiladilar. ^[9]

G'arbiy frontda ittifoqdosh ingliz-fransuz qo'shinlari hech qanday faol harakat olib bormaydilar (G'alati urush maqolasini qarang). Dengizda esa urush jadal tus oladi: 3-sentabrni o'zidayoq nemis U-30 suvosti kemasi hech qanday ogohlantirishlarsiz ingliz yo'lovchi layneri "Ateniya"ga hujum qiladi.

Polshada janglarning birinchi haftasida nemis qo'shinlari bir necha joydan polyaklar frontini kesib o'tib, Mazoviyaning bir qismini, g'arbiy Prussiyani, Yuqori-Silez sanoat tumanini hamda g'arbiy Galitsiyani egallaydilar. 9-sentabrga kelib nemislar butun front bo'ylab Polsha qarshiligini yengadilar va Varshavaga yetadilar.

10-sentabrda polyak bosh qo'mondoni Edward Rydz-Śmigły janubi-sharqiy Polsha tomon ortga chekinish haqida qaror beradi, ammo uning qo'shinlarining asosiy qismi Visla ortiga o'tishga ulgurmay, harbiy o'ramaga tushadi. Sentabr o'rtalariga kelib, g'arbdan madad olmagani sababli, Polsha qurolli kuchlari yagona birlik sifatida mavjudligini to'xtatadilar; faqatgina joylardagi qashi kuch markazlari saqlanib qoladi.

Sovet tanklari Polsha chegarasini kesib o'tmoqdalar. 17-sentabr, 1939

16-sentabrda Polshaning SSSRdagi elchisiga Polyak davlati endi mavjud emasligi sababli, Sovet Ittifoqi G'arbiy Ukraina va G'arbiy Belorussiya aholisini himoyasi ostiga olishi kerakligi haqida aytiladi. 17-sentabrda Hitler bilan kelishtirib olingan rejaga asosan ertalab soat 6 da sovet qo'shinlari ikki harbiy guruh tarkibida davlat chegarasini kesib o'tadilar. Vilno, Grodno va Belostokka hujum qilayotgan belorus frontini general Kovalyov boshqaradi. Ukraina frontini esa Lemberg (Lvov)ga bostirib kirayotgan marshal Timoshenko boshqarar edi. O'sha kunning kechasi Polsha hukumati va bosh qo'mondonlik Ruminiyaga ko'chib o'tadi.

Sovet hukumati: "Polshaning sharqiy tumanlarida yashovchi ukrain va belorus xalqini nemis agressiyasidan himoya qilish uchun qo'shinlar yuborishi", — haqida e'lon qiladi. 19-sentabr kuni Qizil Armiya Vilnoni, 20-sentabrda Grodno va Lvovni egallaydi, 23-sentabrda Bug daryosiga yetib boradi.

SSSRning bostirib kirishidan oldin, Guderianning 19-tank korpusi (Olmoniya) Sharqiy Prussiya tarafidan kelib, Brestni ishg'ol qiladi. General Plisovskiy boshchiligidagi polyak qurolli kuchlari yana bir necha kun davomida Brest qal'asini himoya qiladilar. 17-sentabrga o'tar kechasi uning himoyachilari kelishilgan ravishda fortlarni tark etib, Bug daryosi ortiga o'tadilar.

28-sentabr kuni nemislar Varshavani, 30-sentabrda Modlinni, 2-oktabrda Xelni egallaydilar. 6-oktabr kuni Polsha armiyasining so'nggi kuchlari kapitulyatsiya qiladi. Avvalgi Polsha hududida nemis va sovet qurolli kuchlari o'rtasida chegara chizig'i aniqlaniladi.

G'arbiy Polsha yerlarining bir qismi Uchinchi reyx tarkibiga o'tadi. Bu yerlar "olmonlashtirish"ga uchrashi kerak bo'ladi. Polyaklar va yahudiylar Polshaning markaziy tumanlariga surgun qilinadilar. Qolgan hududlarda general-gubernatorlik tashkil etilib, u yerda polyak xalqiga nisbatan ommaviy qirg'inlar o'tkaziladi. Gettoga yig'ilgan yahudiylar og'ir holatga tushadi.

SSSRga o'tgan hududlar Ukraina SSRi, Belorussiya SSRi va Litva tarkibiga kiritiladi. Bu yerda sovet hukumati o'rnatilib, sotsialistik o'zgartirishlar amalga oshiriladi (sanoatning milliylashtirilishi, jamoaviy dehqonchilik), sobiq "hukmron sinfi" — burjuaziya vakillari, pomeshchiklar, badavlat dehqonlar, ayrim ziyolilar surgun qilinib, repressiyalarga uchraydi.

1939-yil 6-oktabrda Hitler kelishmovchiliklarni barataraf etish maqsadida barcha yirik mamlakatlar ishtirokida tinchlik konferensiyasini o'tkazish taklifi bilan chiqadi. Fransiya va Buyuk Britaniya nemislar zudlik bilan o'z askarlarini Polsha va Chexiyadan chiqarib, mustaqilligini qaytarishsagina bu konferensiyada ishtirok etish uchun rozilik berishi haqida aytadilar. Olmoniya bu talablarni rad qiladi va oqibatda tinchlik konferensiyasi amalga oshmaydi. Nemis qo'mondonchiligi G'arbga qarab yurishga tayyorlana boshlaydi.

Atlantika uchun kurash

Asosiy maqola: Atlantika uchun kurash (1939—1945).

La-Plata ko'rfazida cho'kayotgan "Admiral Graf Spee" linkori yonmoqda.

Tinchlik konferensiyasida qatnashishdan bosh tortgan Buyuk Britaniya va Fransiya 1939-yil sentabridan to 1940-yilning apreligacha passiv urushni qo'llab, hech qanday hujum harakatlarini amalga oshirmaydilar. Faol janglar faqatgina dengizda bo'lib o'tadi. Urushgacha bo'lgan paytda nemis qo'mondonligi Atlantika okeaniga 2 ta zirhli katta harbiy kema va 18 ta suvosti kemalarini yuboradi. Urush boshlanganidan so'ng ushbu kemalar Buyuk Britaniya va unga ittifoqdosh bo'lgan davlatlarning savdo kemalariga hujum qila boshlaydilar. 1939-yilning sentabridan dekabrgacha bo'lgan davr ichida Buyuk Britaniya nemis suvosti kemalarining zarbalari natijasida 114 ta kemadan, 1940-yili esa 471 ta kemadan ayriladi, nemislarning esa 1939-yildagi yo'qotishlari atigi 9 suvosti kemasini tashkil etadi. Buyuk Britaniyaning dengizdagi aloqalariga bo'lgan zarbalar 1941-yilning yoziga kelib britan savdo flotining 1/3 qismini yo'qotilishiga olib keladi va mamlakat iqtisodiyoti uchun jiddy xavf tug'diradi.

Sovet-fin urushi

Asosiy maqola: Sovet-fin urushi (1939—1940).

SSSR egallagan hududlar

В ходе советско-финских переговоров 1938−1939 годов, СССР пытается добиться от Финляндии уступки части Карельского перешейка в обмен на вдвое большие территории, а также передачи в аренду нескольких островов и части полуострова Ханко (Гангут) под военные базы. Финляндия, не желая уступать территорию и принимать на себя обязательства военного характера, настаивает на заключении торгового соглашения и согласия на ремилитаризацию Аландских островов. Под давлением Великобритании, Франции и США переговоры срываются и 30 ноября 1939 СССР вторгается в Финляндию. 14 декабря 1939 за развязывание войны СССР исключён из Лиги Наций. Когда СССР стали исключать из Лиги Наций, то из 52 государств, входивших в Лигу, 12 своих представителей на конференцию вообще не прислали, а 11 не стали голосовать за исключение. И в числе этих 11 — Швеция, Норвегия и Дания.

С декабря по февраль советские войска предпринимают множество попыток прорвать «Линию Маннергейма», однако больших успехов в этом не достигают. 15 советских стрелковых дивизий против 15 пехотных дивизий финнов, защищающих Линию Маннергейма.

Великобритания и Франция, принимают решение подготовить десант к высадке на Скандинавском полуострове, чтобы не допустить захвата Германией месторождений шведской железной руды и одновременно обеспечить пути будущей переброски своих войск на помощь Финляндии; так же начинается переброска бомбардировочной авиации дальнего действия на ближний восток, для бомбардировки и захвата нефтепромыслов Баку, в случае вступления Англии в войну на стороне Финляндии. Однако Швеция и Норвегия, стремясь сохранить нейтралитет, категорически отказываются принять на своей территории англо-французские войска. 16 февраля 1940 британские эсминцы атакуют немецкое судно «Альтмарк» в норвежских территориальных водах. 1 марта Гитлер, прежде заинтересованный в сохранении нейтралитета скандинавских стран, подписывает директиву о захвате Дании и Норвегии (Операция Weserübung), чтобы предотвратить возможную высадку союзников.

В начале марта 1940 советские войска прорывают «Линию Маннергейма» и захватывают Выборг. 13 марта 1940 в Москве подписан мирный договор между Финляндией и СССР, по которому советские требования были удовлетворены: граница на Карельском перешейке, в районе Ленинграда отодвинута к северо-западу с 32 до 150 км, к СССР отошёл ряд островов в Финском заливе. Финляндия сохраняет нейтралитет во Второй мировой войне.^[10]

Несмотря на окончание войны, англо-французское командование продолжает разрабатывать план военной операции в Норвегии, однако немцам удаётся их опередить.

За время советско-финской войны финнами был изобретён «Коктейль Молотова» И были изобретены мины «Белка»

Shuningdek qarang

• Ulugʻ Vatan Urushi
• Xolokost
• Ikkinchi jahon urushi haqida filmlar
• Birinchi jahon urushi
• Tinch okeanidagi urush
• Barbarossa operatsiyasi

Bu maqola chaladir. Siz uni toʻldirib, loyihaga yordam berishingiz mumkin. Bu izohni aniqrogʻiga almashtirish kerak.

Cite error: <ref> tags exist, but no <references/> tag was found

Questions for article: 1-2 jahon urushi, 1918-1939-yillarda avstraliya, 1919 1939 fransiya xaqida malumot, 1939-1945 yil ikkinchi jahon urushi, 1941 yil 2jahon urushi, 1945-yil italiya, 2-jahon urushida malta, aqsh 1939-1945 yil doc, avstraliya malumot, haqida doc, ii - jahon urushi